Stopa dziecka rozwija się stopniowo i dopiero w okolicy 6 do 8 roku życia kształtuje się jej ostateczne wysklepienie, dlatego pewien poziom płaskostopia u młodszych dzieci jest fizjologiczny i nie wymaga interwencji. Problem zaczyna się tam, gdzie nieprawidłowe ustawienie stopy utrzymuje się dłużej niż powinno, towarzyszą mu inne odchylenia w obrębie kończyny dolnej, lub dziecko zaczyna unikać aktywności fizycznej z powodu bólu czy szybkiego męczenia się stóp i łydek. Terapia stóp polega na ocenie funkcjonalnej, wzmocnieniu odpowiednich grup mięśniowych i nauce prawidłowych wzorców chodu, a nie tylko na samym dopasowaniu wkładek.
Płaskostopie, czyli obniżenie lub zanik podłużnego wysklepienia stopy, to jedna z najczęściej diagnozowanych wad stóp u dzieci. Objawia się odciskiem całej powierzchni stopy podczas chodzenia, szybkim męczeniem nóg, czasem bólem łydek po dłuższym staniu lub spacerze. W terapii skupiam się na wzmocnieniu mięśni stabilizujących łuk stopy, poprawie ruchomości w stawie skokowym oraz nauce prawidłowego, aktywnego ustawienia stopy podczas chodu i biegu. U młodszych dzieci często wystarczają regularne ćwiczenia, u starszych, z bardziej utrwalonym wzorcem, terapię uzupełniam wkładkami ortopedycznymi dopasowanymi indywidualnie.
Koślawość pięt, czyli ich skręcenie do wewnątrz, oraz rzadziej spotykana szpotawość, czyli skręcenie ku zewnętrznej stronie, wpływają na sposób, w jaki obciążenie rozkłada się na stopę, kolano i biodro podczas chodzenia. Nieleczona koślawość pięt u dzieci może z czasem nasilać płaskostopie oraz prowadzić do nieprawidłowego ustawienia kolan, dlatego warto zareagować, gdy zauważysz, że stopa dziecka „zapada się" do wewnątrz podczas stania lub chodu. Praca terapeutyczna obejmuje tu ćwiczenia stabilizujące staw skokowy, korektę wzorca chodu oraz, jeśli to konieczne, dobranie wkładek wspierających prawidłowe ustawienie pięty.
Oprócz płaskostopia i koślawości pięt, w gabinecie diagnozuję też stopę wysklepioną, czyli nadmiernie wygiętą, która bywa mniej elastyczna i bardziej podatna na przeciążenia, a także nieprawidłowe ustawienie palców, w tym palucha koślawego pojawiającego się czasem już w okresie dojrzewania. Każda z tych nieprawidłowości wymaga innego podejścia terapeutycznego, dlatego badanie funkcjonalne stopy zawsze poprzedza wybór konkretnych ćwiczeń.
Wizytę zaczynam od oceny ustawienia stóp w pozycji stojącej, podczas chodu i biegu, sprawdzam też zakres ruchu w stawie skokowym, siłę mięśni stopy i łydki oraz to, jak stopa współpracuje z kolanem i biodrem podczas ruchu. Pytam o aktywność fizyczną dziecka, rodzaj noszonego obuwia i to, czy ktoś w rodzinie miał podobne problemy ze stopami, bo wiele wad ma komponent rodzinny. Na tej podstawie układam plan ćwiczeń korekcyjnych, które dziecko wykonuje w gabinecie i w domu, a w razie potrzeby kieruję do specjalisty wykonującego indywidualne wkładki ortopedyczne.
To pytanie pada na prawie każdej wizycie i odpowiedź zawsze zależy od konkretnego przypadku. Wkładki ortopedyczne wspierają prawidłowe ustawienie stopy, ale nie zastępują pracy mięśniowej, same w sobie nie wyleczą płaskostopia ani koślawości pięt. W wielu przypadkach, zwłaszcza u młodszych dzieci, regularne ćwiczenia korekcyjne dają lepsze i trwalsze efekty niż sama wkładka. Decyzję o wkładkach podejmuję po badaniu funkcjonalnym, biorąc pod uwagę wiek dziecka, stopień nieprawidłowości i jego codzienną aktywność.
Terapia stóp jest dla dzieci, u których zauważasz wyraźne spłaszczenie łuku stopy, skręcanie pięty do wewnątrz lub na zewnątrz, szybkie męczenie się nóg podczas zabawy lub sportu, ból stóp lub łydek po aktywności fizycznej, a także dla młodzieży z nieprawidłowym ustawieniem palców stóp. Pracuję też profilaktycznie z dziećmi, u których nieprawidłowości są jeszcze niewielkie, ale chcecie zapobiec ich nasileniu w okresie intensywnego wzrostu.
Regularna terapia stóp pomaga wykształcić prawidłowy wzorzec chodu, wzmacnia mięśnie stabilizujące stopę i zmniejsza ryzyko przeciążeń kolan i bioder w przyszłości. Dziecko zyskuje większą wydolność podczas aktywności fizycznej, mniej dolegliwości bólowych po wysiłku oraz solidną podstawę dla zdrowego rozwoju całego układu ruchu na kolejne lata.
Zarezerwuj wizytę online lub zadzwoń, jeśli zauważasz u dziecka nieprawidłowe ustawienie stóp podczas chodzenia. Wspólnie sprawdzimy, jaka terapia będzie dla niego najlepsza.